Ritmes › Latijns-Amerikaanse ritmes
Tresillo (3+3+2) 1 (e &) a (2 e) & (a)
Leer eerst Les 6: achtste en zestiende combinaties Les 7: syncope en overbindingen
Tresillo is een figuur van drie slagen die acht korte pulsen verdeelt in groepen van 3 + 3 + 2: klap op puls één, vier en zeven en je hebt het. Het Spaanse woord betekent 'triool', al is het ritme zelf geen gelijkmatige triool. Tresillo komt veel voor in West-Afrikaanse muziek, bereikte Amerika met de trans-Atlantische slavenhandel en is de basiscel van een groot deel van de Latijns-Amerikaanse muziek. De informaticus Godfried Toussaint, die ritme wiskundig bestudeert, noemt het een van de beroemdste ritmes ter wereld.
Het habanera-ritme is tresillo met één slag erbij: de tweede tel van de maat wordt opgevuld, wat lang, kort, lang, lang geeft. Het is genoemd naar de Cubaanse contradanza, in het buitenland bekend als habanera, die de figuur in de negentiende eeuw naar Europa en Amerika bracht. Beide figuren zijn hier geschreven in 2/4 met zestiende noten, zoals in partituren uit de negentiende eeuw. Sommige auteurs noteren dezelfde ritmes in 4/4 of alla breve met achtste noten, wat op papier langzamer lijkt maar hetzelfde klinkt.
| Patroon | Tellen |
|---|---|
| Tresillo (3+3+2) | 1 (e &) a (2 e) & (a) |
| Habanera | 1 (e &) a 2 (e) & (a) |
| Dembow-snare (de klik is de kickdrum) | (1 e &) a (2 e) & (a) |
Alleen de eerste slag van tresillo valt op een tel. De tweede valt op de laatste zestiende voor tel 2 (de 'a' van 1) en de derde op de 'and' van 2, dus de figuur trekt tegen de puls in. De habanera zet tel 2 terug, daarom beschrijft David Peñalosa haar als tresillo gecombineerd met de hoofdtellen. Auteurs zijn het er niet over eens hoe tresillo gehoord moet worden: sommigen behandelen 3 + 3 + 2 als een additieve groepering van ongelijke tellen, terwijl Kofi Agawu en Peñalosa stellen dat het in Afrikaanse en Afro-Cubaanse muziek gehoord moet worden als een kruisritme tegen een vaste onderliggende tel. Oefenen op een klik, zoals hier, volgt de tweede opvatting.
In de vroege Argentijnse tango, vóór de jaren twintig, was het habanera-ritme een standaard begeleidingsfiguur, gedeeld met de milonga, een oudere Argentijnse lied- en dansvorm. In de jaren twintig ging de tango over van begeleidingspatronen met twee tellen naar patronen met vier tellen, en een gebonden 3-3-2-figuur, die opnieuw tresillo is, begon te verschijnen. Later werd het een van de kenmerkende ritmes van Astor Piazzolla.
Reggaetón ontleent zijn basisbeat, de dembow, aan de Jamaicaanse dancehall-riddim (backing track) van Shabba Ranks' 'Dem Bow', uitgebracht rond 1990. In de standaardversie speelt de kickdrum elke tel terwijl de snare de 'a' van 1 en de 'and' van 2 speelt, tweemaal per 4/4-maat. Kick en snare samen vormen de habanera, en de kick op tel 1 met de twee snares spelt tresillo. Etnomusicoloog Wayne Marshall merkt op dat het basis-dancehallpatroon als habanera kan worden gehoord.
De gebruikelijke misser is de figuur gelijk te trekken tot een triool, drie gelijke klappen over twee tellen. De laatste tussenruimte van tresillo is korter dan de eerste twee, dus tel alle acht de zestienden zacht ('1 e & a 2 e & a') tot 3 + 3 + 2 natuurlijk voelt. In de habanera komt de zestiende voor tel 2 vaak laat en verdringt de tel. Weersta bij de dembow-oefening de neiging mee te klappen met de klik: de snareslagen werken alleen doordat de kick er al is.