Accenten 1 2 [3] 4 5 [6] 7 [8] 9 [10] 11 [12]
Leer eerst Les 9: driekwartsmaat
Soleá (meervoud soleares) is een van de centrale palos, of stijlen, van de flamenco: een langzame, gewichtige vorm voor cante (zang), toque (gitaar) en baile (dans). De compás, de herhalende ritmische cyclus die elke uitvoerder aanhoudt, is het model voor een hele familie palos waartoe alegrías en bulerías behoren, dus de tijd die je eraan besteedt werkt door in veel andere stijlen.
Eén compás heeft 12 tellen, waarvan er vijf zijn geaccentueerd: 3, 6, 8, 10 en 12. De tellen vallen uiteen in twee groepen van drie en dan drie groepen van twee (3 + 3 + 2 + 2 + 2), waarbij elk accent een groep afsluit, zodat de cyclus begint in een drievoudig gevoel en halverwege overgaat in een tweevoudig gevoel. Veel gitaartranscripties schrijven hem als vier maten 3/4 beginnend op 1, en deze pagina doet hetzelfde, met één klik per tel. Andere auteurs gebruiken een maat 6/8 en een maat 3/4 beginnend op 12 (zoals op de pagina's over alegrías en bulerías hier), en sommige onderzoekers geven de voorkeur aan 6/4 plus 3/2. Ze beschrijven allemaal dezelfde cyclus.
| Patroon | Tellen |
|---|---|
| Accenten | 1 2 [3] 4 5 [6] 7 [8] 9 [10] 11 [12] |
| Groepen | (1 2 3) (4 5 6) (7 8) (9 10) (11 12) |
| Vanaf 12 | [12] 1 2 [3] 4 5 [6] 7 [8] 9 [10] 11 |
| Uitgesproken als | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 |
Docenten zijn het er niet over eens waar de telling begint. Veel lessites tellen 1 tot 12, zodat de cyclus op een accent eindigt. Anderen beginnen op 12, wat een accent vooraan zet en past bij de gebruikelijke gewoonte in bulerías. Een derde gewoonte telt 1 tot 10 en zegt dan "1, 2" voor tel 11 en 12. De flamencoloog Guillermo Castro Buendía vindt dit in de lessen van de danseres La Argentinita rond 1940, wier gitarist Manolo de Huelva de soleá beschreef als tien tellen plus twee rusten. Welke telling je ook gebruikt, de accenten blijven op dezelfde plaatsen.
Cante y Toque beschrijft de accenten als een stijging en daling, met spanning die begint op 3, opbouwt via 6 naar een piek op 8 en tot rust komt op 10, zodat veel gezongen lijnen, gitaarfrasen en danspassen op 10 eindigen en 11 en 12 openlaten. Gitarist Paul Bosauder stelt voor de vijf accenten met je voet te markeren terwijl je oefent. Palmeros, de mensen die de palmas (ritmische handklappen) houden, spelen in soleá meestal palmas sordas: zachte, gedempte klappen met holle handen die bij de naar binnen gekeerde stemming passen. De heldere palmas claras horen bij feestelijke palos zoals bulerías.
Soleá is langzaam. Een zanger alleen mag de tijd rekken, maar onder een danser blijft de puls gelijkmatig. Gepubliceerde cijfers verschillen: gitaardocent Jonathan Richter geeft 50 tot 110 tellen per minuut, Bosauder 70 tot 120 en een commerciële flamencometronoom biedt 70 tot 140. Het oefentempo hier zit aan de langzame kant.
De vorm ontstond waarschijnlijk in de negentiende eeuw in Gitano-gemeenschappen (Andalusische Roma) rond Sevilla en Cádiz, en de vroegste bekende vermelding, als soledades, dateert uit 1862. Auteurs brengen haar sinds 1879 in verband met de jaleo, een ouder feestelijk lied. Een veelgemaakte fout is tel 12 kwijtraken nadat een frase op 10 is afgesloten; blijf door de stilte heen tellen.